محمد امين رازى كه شرح حال قاضى را مشروح‌تر بيان مىكند « 1 » او را مردى فاضل و مورخ و خوش طبيعت وصف كرده و كتاب نگارستان را كه در عصر و زمان او « چنان مجموعه از خزانهء خيال به پيشگاه بيان نيامده جمع كردهء او » مىداند و همچنين كتاب جهان‌آرا را كه بعد ازين دربارهء آن سخن خواهم گفت . قاضى احمد در پايان عمر سفر حجاز كرد و در بازگشت بسال 975 در شهر ديبال سند بدرود حيات گفت « 2 » . قاضى احمد دو اثر بسيار مشهور دارد : نگارستان و تاريخ جهان‌آرا ( يا نسخ جهان‌آرا ) . نگارستان مجموعه‌ييست از نوادر حكايات و روايات كه از كتابهاى مشهور تاريخى فراهم آمده است و مؤلف اسم اين مأخذها را در پايان مقدمهء كتاب آورده است ، مانند فردوس التواريخ مولانا خسرو ابرقوهى ؛ فتوحات ميرانشاهى از مولانا سعد الله كرمانى ؛ مسالك ممالك از مولانا عبد الرحيم مشهدى ؛ تاريخ طبرستان و رويان از سيد ظهير الدين مرعشى ؛ تاريخ واسط از سيد جعفر بن محمد حسن جعفرى . - بيان حوادث و سرگذشتها تحت عنوان خاندانهايى از سلاطين كه مربوط به آنها هستند انجام گرفته و ازين راه يك سلسله از مطالب از دوران حيات پيامبر تا آغاز سدهء دهم هجرى بدنبال هم ذكر شده است . اين كتاب بسال 959 تأليف شده و بنام شاه تهماسب درآمده است ، و بسال 1245 ه . ق در بمبئى و بعد در سال 1275 ه . ق در كلكته چاپ سنگى شد و از آن نسخه‌هاى خطى در ايران و انيران موجودست . ترجمه‌يى از آن بتركى بشمارهء 7852 . Add در كتابخانهء موزهء بريتانيا وجود دارد كه شايد همان باشد كه بنقل حاجى خليفه [ كشف الظنون ، س 1976 ] بوسيلهء شيخ محمد بن محمد ( م 1003 ه ) بنام « نزهت جهان و نادرهء زمان » بتركى نقل شد . - اين را هم بايد

--> ( 1 ) - هفت اقليم ، ج 3 ، ص 178 . ( 2 ) - غير از مأخذهايى كه دربارهء او نشان داده‌ام بنگريد به منتخب التواريخ بداؤنى و فهرست كتابخانهء اود ص 55 .